Είσοδος

Ιστορία Πολιτισμού

Γενικά στοιχεία

 

 
Περιγραφή

Τομέας Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Ιστορία Πολιτισμού

Σχολή Αγρονόμων Τoπογράφων Μηχανικών

Χειμερινό Εξάμηνο 2016-2017,  5ο εξάμηνο, Τρίτη, Α002, 12:45 -14:30

Κώστας Θεολόγου ktheolog@central.ntua.gr

Σπυρίδων Στέλιος stelioss@central.ntua.gr

ΣΕΜΦΕ, Τομέας ΑΚΕΔ, Γεν. Ε. Κτ. Ε, 1ος  Ορ. Τηλ. 210 772 2255, 210 772 1622

Περιγραφή

Αποτελεί συνοπτική επισκόπηση βασικών περιόδων της ιστορίας του παγκόσμιου πολιτισμού. Εξετάζεται η σχέση της τοπικής κουλτούρας με τη μεταφορά τεχνολογίας και την τεχνολογία επιβίωσης. Συζητείται η σχέση των εργαλείων και των τεχνικών έργων με τους θεσμούς. Η φύση δεν είναι αποκομμένη από την έννοια του πολιτισμού, καθώς στο πλαίσιο του περιβάλλοντος διακυβεύεται και ο ίδιος. Κατά συνέπεια το μάθημα δεν είναι δυτικο-κεντρικό, αλλά στρέφει την προσοχή στην αλλοίωση του περιβάλλοντος εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Προτάσσεται πως σε τούτη την κρίσιμη περίοδο ο πολίτης -και μάλιστα ο επαγγελματίας μηχανικός- οφείλει να δράσει συμμετέχοντας. Αυτή η διαπίστωση καθιστά την οπτική του μαθήματος ουμανιστική-ανθρωπιστική- και όχι απλώς οικολογική.

Συνάμα το μάθημα αναδεικνύει την πολυπολιτισμικότητα και την διαπολιτισμικότητα, που συνδέονται με την έννοια της ποικιλότητας των δυναμικών συστημάτων στο κοινωνικό και πολιτισμικό πεδίο, όπου διαμορφώνονται ανθρώπινες ταυτότητες με συνιστώσες την εθνότητα, το φύλο, τη γλώσσα και την θρησκεία.

Eνδεικτικές ενότητες του μαθήματος

1.   Εισαγωγικά. Η διαντίδραση κοινωνίας- εφεύρεσης και καινοτομίας.

2.   Η περίοδος 8ου12ου αι. στην Ασία. Νομαδικές εισβολές. Κλωστικά μηχανήματα.

3.   Τα ασιατικά τεχνολογικά επιτεύγματα: αρδευτικά έργα, καλλιέργειες, κτηνοτροφία. Οι Μόγγολοι: κατακτητές και φορείς πολιτισμού. Η έννοια της μεταφοράς τεχνολογίας και γνώσης.

4.   Η περίοδος από τον 12ο στον 15ο αιώνα. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα στο Ισλάμ, στην  Αφρική και στην Ευρώπη.

5.   Γενική θεώρηση των καινοτομιών στη μεταλλουργία, στην υαλουργία, στη χαρτοποιία, στην πυρίτιδα, στη νορία, στην κλεψύδρα κτλ. και της επίδρασής τους στην κοινωνική εξέλιξη. Από τον 15ο στον 17ο αι. και η ανάδυση των Τούρκων.

6.   Οι φιλοσοφικές θεωρίες του 17ου αι. και η Βιομηχανική Επανάσταση. Εκβιομηχανισμός.

7.   Νεοτερικότητα Μοντερνισμός και Τεχνολογία.

8.   Σιδηρόδρομος, ανάπτυξη, μεταφορές, επεκτατισμός και αποικιοκρατία.

9.   20ος αιώνας: επιστημονικές επαναστάσεις και πόλεμοι. Η «τεχνική» ως συνδετικός κρίκος της επιστήμης με την κοινωνία. Δημόσια υγεία και τεχνολογία επιβίωσης.

10. Κοινωνία και ενέργεια: ο πολίτης ως καταναλωτής.

11. H Θεσσαλονίκη 15ος -20ος αιώνας. Κοινότητες και Κοινωνία. Ο πολυπολιτισμικός αστικός χώρος και οι συλλογικές ταυτότητες.

12. Επανάληψη, απορίες- προετοιμασία για τις εξετάσεις.

Σκοπός του μαθήματος

Ο σκοπός του μαθήματος είναι να προσφέρει μια θεώρηση του τρόπου με τον οποίο η τεχνική, η τεχνολογία και το κοινωνικό φαινόμενο συνυφαίνονται ιστορικά στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Η οπτική της διδασκαλίας αξιοποιεί έννοιες και εργαλεία της Κοινωνικής Ιστορίας και Θεωρίας και της Ιστορίας της Τεχνολογίας και της Επιστήμης.

Το μάθημα στοχεύει στην ανάδειξη και μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ της ατομικής-συλλογικής εμπειρίας, της τεχνολογίας και της πολιτισμικής θεωρίας. ¶ξονας του μαθήματος είναι η εξέταση της πολιτισμικής δράσης ως δικτύου ετερογενών υλικών και σχέσεων (ανθρώπινων, τεχνολογικών, φυσικών, συμβολικών, εννοιακών, κ.ά.), που αφορούν τον ανασχηματισμό της ταυτότητας, την αναοριοθέτηση των σχέσεων πραγματικού φαντασιακού και της αναδιανομής της δύναμης (power) και της εξουσίας.

Οι γνώσεις αυτές για τους σπουδαστές αποτελούν εφόδια εξοικείωσής τους με το φαινόμενο και τα επιτεύγματα της τεχνικής, που συντροφεύουν την επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξη ενός μηχανικού.    

Ύλη

Διάγραμμα του μαθήματος: οι ενότητες ενδεικτικά

 1.    Εισαγωγικά. Ο χρονολογικός χάρτης του πολιτισμού: από την Παλαιολιθική Εποχή στη Μαζική Παραγωγή-Επικοινωνία. Η διαντίδραση κοινωνίας- εφεύρεσης και καινοτομίας.

2.     Ο γεωλογικός χρονολογικός πίνακας και το περιβάλλον ως συνιστώσα για την δημιουργία της κοινωνίας και του πολιτισμού. Οι πρώτες πόλεις.  

3.     Η περίοδος 8ου12ου αι. στην Ασία. Νομαδικές εισβολές. Κλωστικά μηχανήματα. Τα ασιατικά τεχνολογικά επιτεύγματα: αρδευτικά έργα, καλλιέργειες, κτηνοτροφία. Οι Μόγγολοι: κατακτητές και φορείς πολιτισμού. Η έννοια της μεταφοράς τεχνολογίας και γνώσης.

4.     Η περίοδος από τον 12ο στον 15ο αιώνα. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα στο Ισλάμ, στην Αφρική και στην Ευρώπη. Γενική θεώρηση των καινοτομιών στη μεταλλουργία, στην υαλουργία, στη χαρτοποιία, στην πυρίτιδα, στη νορία, στην κλεψύδρα κτλ. και της επίδρασής τους στην κοινωνική εξέλιξη.

5.     Από τον 15ο στον 17ο αι. και η ανάδυση των Τούρκων. Σιδηρόδρομος, ανάπτυξη, μεταφορές, επεκτατισμός και αποικιοκρατία.

6.     Οι φιλοσοφικές θεωρίες του 17ου αι. και η Βιομηχανική Επανάσταση. Εκβιομηχανισμός. Νεοτερικότητα.

7.     Η Βιομηχανική Επανάσταση ως κρίσιμο ορόσημο για την περιβαλλοντική αλλαγή. Ο επικείμενος κίνδυνος για τον αστικό πολιτισμό και την σύγχρονη κοινωνία.   

8.     20ος αιώνας: επιστημονικές επαναστάσεις και πόλεμοι. Η «τεχνική» ως συνδετικός κρίκος της επιστήμης με την κοινωνία.

9.     Δημόσια υγεία και τεχνολογία επιβίωσης. 10.   Κοινωνία και ενέργεια: ο πολίτης ως καταναλωτής. Οι δυνατότητες της συμβολής των μηχανικών στη διαμόρφωση μιας νέας αντίληψης για τον καθημερινό πολιτισμό και την επιβίωση του πλανήτη.

10-12. H μετάβαση της Θεσσαλονίκης από τις κοινότητες της εποχής της Παράδοσης στην Αστική Νεοτερικότητα ως παράδειγμα μιας Πολιτισμικής Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Ιστορίας του Αστικού Χώρου.

Βιβλιογραφία

o   Χάρτες και πίνακες που διανέμονται στο μάθημα διευκολύνουν την παρακολούθηση της αφήγησης.

o   Σημειώσεις ηλεκτρονικές στον ιστότοπο mycourses.ntua.gr.

o  Κ. Θεολόγου, 2008, Χώρος και Μνήμη. Θεσσαλονίκη 15ος -20ος αι. Από τις παραδοσιακές κοινότητες στην αστική νεοτερικότητα. Θεσσαλονίκη: Unioversity Studio Press.

Εργασίες

Για το τρέχον χειμερινό εξάμηνο δεν προβλέπεται η εκπόνηση εργασιών.

Mέθοδοι αξιολόγησης

Συμμετοχή στις διαλέξεις και γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου.

Η βαθμολογία των εξετάσεων αναρτάται έξω από τον Τομέα ΑΚΕΔ, ΣΕΜΦΕ (Γενικές Έδρες), Κτ. Ε', 1ος όροφος.

 

Διδάσκοντες

Κώστας Θεολόγου

τηλ. 0030 210 772 2255 και 6976016195

e-mail: ktheolog@central.ntua.gr

Σπύρος Στέλιος

τηλ. 2107721622 

e-mail: stelioss@central.ntua.gr

 

Συνεργασία με σπουδαστές: Τετάρτη 12:00 με 15:00 ή κατόπιν συνεννόησης στα παραπάνω τηλέφωνα

 

 



Συγχρηματοδότηση
από την Ε.Ε.