Είσοδος

Κοινωνιολογία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας

Γενικά στοιχεία

 

 
Περιγραφή

Περιγραφή μαθήματος

Γενικά στο μάθημα συζητείται το τεχνολογικό φαινόμενο ως αντικείμενο της κοινωνιολογικής επιστήμης˙ γίνεται αναφορά στους θεωρητικούς στοχαστές της και στους μηχανισμούς της Παράδοσης και της Νεοτερικότητας. Εστιάζουμε σε θέματα παγκοσμιοποίησης και στην στην οικολογική- περιβαλλοντική κρίση που βιώνει η νεοτερική κοινωνία. Στο ίδιο πλαίσιο συζητείται η σχέση της τεχνολογίας με την παγκοσμιοποίηση.

Περιλαμβάνονται ειδικότερα ζητήματα της «Κοινωνιολογίας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας», όπως η τεχνολογία ως συστατικό της νεοτερικότητας, η τεχνοκρατία κτλ. Εξατάζονται προσεγγίσεις ζητημάτων ταυτότητας και πολυπολιτισμικών αστικών χώρων και η θέση του Eric Hobsbawm για την παγκοσμιοποίηση της πληροφορίας και της γνώσης.

Το μάθημα εστιάζει στην κοινωνιολογία της τεχνολογίας και στην πολλαπλή εννοιολόγηση του τεχνολογικού φαινομένου. Κατ’ επέκταση μελετά τις επιπτώσεις της τεχνολογίας στις κοινωνικές, ηθικές, πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις του κόσμου. Εξετάζει τις έννοιες της τεχνολογίας και του πολιτισμού. Εξετάζει επίσης την επίδραση της τεχνολογίας στο περιβάλλον με σκοπό την κατανόηση και αποτίμηση των τεχνολογικών επιπτώσεων.

Στο διανεμόμενο σύγγραμμα τα Πολλαπλά Νοήματα της Τεχνολογίας, ο ιστορικός της Τεχνολογίας Άρνολντ Πέισι μας αποκαλύπτει μια ώριμη φιλοσοφική θεώρηση του τεχνολογικού φαινομένου. Υποστηρίζει ότι για να κατανοήσει κανείς την τεχνολογία ενίοτε πρέπει να αναγνωρίζει και να έχει επίγνωση των προσωπικών εμπειριών του.

Επιδιώκεται η περιγραφή της οπτικής, της απτικής, και βεβαίως, της μουσικής εμπειρίας που συνοδεύει διάφορα είδη τεχνολογικού και μαθηματικού έργου, λαμβάνοντας ακόμη υπόψη και όσα λένε οι ψυχολόγοι για την ερμηνεία της.

Η μελέτη της τεχνολογίας υπό το πρίσμα της κατασκευασιοκρατικής θεωρίας και της πολιτικής οικονομίας έχει συνεισφέρει σημαντικά με τις ενοράσεις της. Αυτές οι προσεγγίσεις πολύ συχνά συνδέονται με μια άρνηση να αναγνωριστεί ο προσωπικός ή ευφάνταστος τρόπος με τον οποίο αποκρινόμαστε στην τεχνολογία και τούτο περιορίζει εξαιρετικά το φάσμα ερμηνείας ως προς τον τρόπο με τον οποίο βιώνονται οι καινοτομίες, αποκρίνονται οι καταναλωτές και εκπαιδεύονται οι σπουδαστές της τεχνολογίας.

Η ψυχολογία τείνει να ερμηνεύει τη συμπεριφορά και τις εμπειρίες των ανθρώπων σε σχέση με διανοητικές διεργασίες και με αυτό που τις ωθεί να λειτουργούν με ένα συγκεκριμένο τρόπο παρά με κάποιο άλλον. Το βιβλίο, όμως, κλίνει προς την αυτόδικαιη διατράνωση της αξίας της εμπειρίας, μόνον ως εμπειρία, παρά προς τη θεώρηση ότι η εμπειρία είναι απαραίτητο να ανάγεται σε κάποιο βασικό ερμηνευτικό σχήμα.

Ένα σημαντικό δίδαγμα που βγαίνει από το δημιουργικό έργο στο πεδίο των θετικών επιστημών και της εφαρμοσμένης μηχανικής είναι πως, μολονότι οι ιδέες μπορεί να προκύψουν με κάθε λογής τρόπους, που ενδέχεται να είναι ενορατικοί ή συμμετοχικοί, υπάρχει πάντα η υποχρέωση να τις διατυπώνουμε με πιο αυστηρό, συχνά με μαθηματικό, τρόπο, ώστε να μπορούν να τις κατανοούν και οι άλλοι, να ελέγχουν την αξιοπιστία τους και να διερευνούν τις ακριβείς επιπτώσεις τους.

 

Ύλη

Εξεταστέα ύλη: 

o        Διανεμόμενες σημειώσεις και άρθρα στο http://mycourses.ntua.gr (στη θέση έγγραφα)

o        Φ/Α και λοιπές σημειώσεις που διανέμονται στο μάθημα 

Ενδεικτικό Διάγραμμα των θεμάτων που θα συζητηθούν.

 Οι συζητήσεις των θεμάτων οργανώνονται σε δύο μέρη 
Α.     Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ
Α.1. Εισαγωγικά: o       Κοινωνιολογία. Έννοιες και θεωρητικοίΑ.2. Θεωρητικές προσεγγίσεις: o       Εργαλεία Κοινωνικής Κριτικής Επιστήμης, o       Η σχέση του Διαφωτισμού με την Κοινωνική επιστήμηΑ.3.  Παράδοση, Νεοτερικότητα, Μετανεοτερικότητα. o       Κοινότητες, Ταυτότητες, Εκσυγχρονισμός Α.4. Κοινωνικά Κινήματαo       Οικολογική κρίση και Παγκόσμια μεταβολή.  
Β.     ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ και της ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ
Β.1. Η γέννηση της Κοινωνιολογίας της Επιστήμης και οι Σπουδές STS Β.2. Τεχνολογία και νεοτερικότητα: o       Η τεχνολογία ως συστατική έννοια της νεοτερικότητας. o       Ο τεχνολογικός ντετερμινισμός. Η τεχνοκρατία. Η άνθιση του τεχνοκρατικού ιδεώδους στις ΗΠΑ. Ευρώπη, Μεσοπόλεμος Β.3. Η τεχνική ιντελιγκέντσια. o       Οι μηχανικοί ως κοινωνική κατηγορία.Β.4. Τεχνική Εκπαίδευση: o       οι μηχανικοί (εκπαίδευση και επάγγελμα) στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. o       Η Ιστορία και η Φιλοσοφία της Επιστήμης απέναντι στις Σπουδές Επιστήμης και Τεχνολογίας. o       Ο τεχνολογικός παράγοντας και ο πνευματικός πολιτισμός

 

Βιβλιογραφία

Κείμενα- Βιβλιογραφία

Εργασίες

Mέθοδοι αξιολόγησης

o        Τελική γραπτή εξέταση (75%)

o        Προετοιμασία ενότητας μαθήματος: δεκάλεπτη εισήγηση και συζήτηση στο πλαίσιο του μαθήματος (10%)

o        Παρουσία και συμμετοχή στις παραδόσεις  (15%)

Διδάσκοντες

Κώστας Θεολόγου, Δρ ΕΜΠ τηλ. 210 7722255 e-mail: ktheolog@central.ntua.gr Γενικές Έδρες, κτ, Ε', Τομέας ΑΚΕΔ, 1ος όροφος.

Συνεργασία: Τετάρτη 12:00-15:00,

ή με τηλεφωνική συνεννόηση για μια άλλη μέρα της εβδομάδας



Συγχρηματοδότηση
από την Ε.Ε.