Είσοδος

Πολεοδομία και Χωρικός Σχεδιασμός 2: Πολεοδομία και Εργαλεία Πολεοδομικού Σχεδιασμού

Γενικά στοιχεία

 

 
Περιγραφή

1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το μάθημα εντάσσεται σε μια σειρά μαθημάτων, υποχρεωτικών και κατ’ επιλογήν, που διδάσκονται από τον Τομέα Πολεοδομίας και Χωροταξίας σε δύο διαδοχικά εξάμηνα της Σχολής Αρχιτεκτόνων. Τα υποχρεωτικά μαθήματα της σειράς αυτής προσφέρουν μια συνολική προσέγγιση στα ζητήματα οργάνωσης του αστικού χώρου, σε συνάρτηση με τους οικονομικούς, κοινωνικούς, ιστορικούς και χωρικούς παράγοντες που τα προσδιορίζουν, καθώς και με τις δυνατότητες σχεδιασμού και παρεμβάσεων στον ιστό της πόλης. Αντίστοιχα, τα κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά μαθήματα εμβαθύνουν σε επί μέρους πτυχές ή μεθόδους προσέγγισης των αστικών φαινομένων και του πολεοδομικού σχεδιασμού.

Το μάθημα «Πολεοδομία και χωρικός σχεδιασμός 2: Πολεοδομία και εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού» αποτελεί το δεύτερο υποχρεωτικό μάθημα της σειράς πολεοδομικών μαθημάτων της Σχολής Αρχιτεκτόνων. Αντικείμενό του είναι η μελέτη, κατανόηση και εφαρμογή τρόπων επέμβασης στον αστικό χώρο με τη χρήση της γνώσης και πληροφορίας που συλλέχθηκε στη διάρκεια του προηγουμένου εξαμήνου. Κύριος στόχος του είναι η εισαγωγή των φοιτητών σε ζητήματα σχετικά με τις πολεοδομικές επεμβάσεις στον αστικό χώρο και ειδικότερα:

  • στις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές πλευρές του πολεοδομικού σχεδιασμού
  • στα ζητήματα λειτουργικών σχέσεων και χωρικής οργάνωσης του οικιστικού ιστού
  • στις μεθόδους και τα εργαλεία πολεοδομικής παρέμβασης, όπως τύπους σχεδίων, νομοθεσία, διοικητική υποδομή, φορείς, κ.ο.κ.
  • στους στόχους και τις επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων

2. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το μάθημα οργανώνεται γύρω από δύο βασικούς κύκλους. Ο πρώτος αφορά μια σειρά διαλέξεων / παρουσιάσεων, από πλευράς διδακτικής ομάδας και προσκεκλημένων ομιλητών, που έχουν σκοπό τη θεωρητική προσέγγιση και λεπτομερή ανάλυση εννοιών, θεσμών, διαδικασιών, παραδειγμάτων, κλπ., που σχετίζονται με το αντικείμενο του μαθήματος. Ο δεύτερος κύκλος αφορά την άσκηση, η οποία εκπονείται, παράλληλα με την ανάπτυξη των θεωρητικών μαθημάτων από τις σπουδαστικές ομάδες στην πορεία του εξαμήνου.

Ύλη

Για την ύλη των εξετάσεων: παρακάτω δίνονται τα γνωστικά πεδία που σχετίζονται με το περιεχόμενο του μαθήματος, τις διαλέξεις και το αντικείμενο της άσκησης, ως εξής:

  • Η πόλη ως σύνθετο κοινωνικο-οικονομικό φαινόμενο.
  • Κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές πλευρές του πολεοδομικού σχεδιασμού
  • Λειτουργικές σχέσεις και χωρική οργάνωση του οικιστικού ιστού
  • Μέθοδοι και εργαλεία πολεοδομικής παρέμβασης (τύποι σχεδίων, νομοθεσία, διοικητική υποδομή, φορείς)
  • Στόχοι και επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων (αναπλάσεις αστικών περιοχών, δημόσιος χώρος, βιώσιμη κινητικότητα, περιβάλλον και πράσινο).

Για το υλικό μελέτης: Για την προετοιμασία τους για τις γραπτές εξετάσεις οι σπουδαστές θα πρέπει να αξιοποιήσουν τις παρακάτω πηγές:

  • Εκφώνηση του μαθήματος.
  • Τεύχος σημειώσεων «Πολεοδομικές Επεμβάσεις στον αστικό χώρο» που είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του μαθήματος
  • Συγγράμματα που έχουν διατεθεί στους σπουδαστές μέσω του συστήματος «Εύδοξος».
  • Σημειώσεις των σπουδαστών από τις διαλέξεις, όπως αυτές έχουν παρουσιαστεί και συζητηθεί στο αμφιθέατρο. Σχετικό υλικό βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα του μαθήματος.
  • Σημειώσεις των σπουδαστών από τα φροντιστηριακά μαθήματα και από τις δύο παρουσιάσεις των σπουδαστικών ασκήσεων στα φροντιστήρια.

Οι σπουδαστές μπορούν επιπλέον να διευρύνουν τη μελέτη τους και μέσω:

  • της βιβλιογραφίας που συνοδεύει το μάθημα.
  • του γενικότερου εκπαιδευτικού υλικού που βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα του μαθήματος.

Βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση

Αγγελίδης Μ., (2004), Αειφόρος ανάπτυξη των πόλεων στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, Έκδοση ΥΠΕΧΩΔΕ, Αθήνα.

Αραβαντινός Α. (2007), Πολεοδομικός Σχεδιασμός. Για μια βιώσιμη ανάπτυξη του αστικού χώρου, Εκδόσεις Συμμετρία, Αθήνα.

Αραβαντινός Α., Κοσμάκη Π (1988), Υπαίθριοι χώροι στην πόλη, Θέματα ανάλυσης και πολεοδομικής οργάνωσης αστικών ελεύθερων χώρων και πρασίνου, Αθήνα.

Arendt Hanna (1986/1958) Η Ανθρώπινη Κατάσταση. Αθήνα: Γνώση

Ασπρογέρακας Ε., Greve Th., Μπαλαμπανίδης Δ. Σερράος Κ. και Χανή Α. (2015), Αθήνα σε κρίση. Αναζητώντας τις χωροκοινωνικές επιπτώσεις, στο: Τιμητικός Τόμος προς τιμήν του Καθηγητή Ιωσήφ Στεφάνου, Ινστιτούτο Σύρου, Βιώσιμης Ανάπτυξης, Πολιτισμού και Παράδοσης, Εργαστήριο Πολεοδομικής Σύνθεσης ΕΜΠ.

Γοσποδίνη Α., Μπεριάτος Η. (2006), Τα νέα αστικά τοπία και η σύγχρονη ελληνική πόλη, Κριτική, Αθήνα.

Βαΐου, Ντίνα (2000) “Δημόσιο και Ιδιωτικό: Στερεότυπα φύλου και αποκλεισμοί στην πόλη”. Αθήνα: Αρχιτέκτονες 34, Ιούλιος/Αύγουστος, σελ. 70-73

ΕΜΠ, Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας, ΥΠΕΧΩΔΕ (Κοσμάκη Π., Λιάπης Ι., Λουκόπουλος Δ., Μαντουβάλου Κ., Πολύζος Ι.), (1992), Ανάπλαση κεντρικών περιοχών κατοικίας. Μελέτη περίπτωσης Κάτω Πατήσια, Αθήνα.

Γιαουτζή Μαρία & Καυκαλάς Γρηγόρης (επιμ.) (1977) Η πόλη στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα. Αθήνα: Οδυσσέας

ΕΜΠ, Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος, (επ. υπεύθυνος: Ι. Πολύζος), (1999), Μητροπολιτικό πάρκο Γουδί – Ιλισσος, ερ. πρόγραμμα, συνοπτική παρουσίαση, Αθήνα.

ΕΜΠ, ΣΠΕ (επ. υπεύθυνος: Α. Αραβαντινός), (1996), Έρευνα και προγραμματισμός αναβάθμισης Εμπορικού Τριγώνου του Κέντρου της Αθήνας, Ερευνητικό πρόγραμμα για το Δήμο Αθηναίων, Έκδοση ΤΕΕ, Αθήνα.

ΕΜΠ, ΣΠΕ (επ. υπεύθυνος: Α. Αραβαντινός), (2000), Χρήσεις γης στο Κύριο Οδικό Δίκτυο. Επιπτώσεις στον αστικό ιστό, Σεμινάρια Κέντρου Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης ΕΜΠ 1998 – 1999, κείμενα εισηγήσεων, Αθήνα.

ΕΜΠ, ΣΠΕ, ΥΠΕΧΩΔΕ (2004), Ερευνητικό πρόγραμμα «Στρατηγικό πλαίσιο χωρικής ανάπτυξης για την Αθήνα – Αττική», Αθήνα.

ΕΜΠ – Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας, ΥΠΕΧΩΔΕ  (2005), (επιμ.: Μ. Αγγελίδης), Πρακτικά Συνεδρίου: Πολιτική αειφόρου ανάπτυξης των πόλεων στην Ελλάδα, Αθήνα.

Θεοδωρά Γ. (2018) (επιμέλεια), “Θαλάσσιος Χώρος _ Αστικό Παράκτιο Μέτωπο _ Πόλεις Λιμάνια”, Συλλογή Κειμένων για τον Χωρικό Σχεδιασμό, Ε.Μ.Π., Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών _ Σπουδαστήριο Πολεοδομικών Ερευνών [ISBN 978-618-80734-6-3]

Θεοδωρά Γ. (2017) “Αττικό τοπίο : (Ανα)σχεδιασμοί “τόπων” και μετασχηματισμοί “εικόνων”, 7ο Διαπανεπιστημιακό Σεμινάριο Βιώσιμης Ανάπτυξης, Πολιτισμού & Παράδοσης, με θέμα : “Χαρτογράφηση Τοπίου. Φυσικές και πολιτισμικές ποιότητες : Από τη χαρτογράφηση στον σχεδιασμό / From mapping to design”, SYROSINSTITUTE, σελ. 186-201. [ISBN 978-618-81312-3-1]

Θεοδωρά Γ. (2016) “Δημιουργικότητα και ιστορικά κέντρα πόλεων. Επιχειρώντας αστική ανάπτυξη μέσα από την στήριξη της παράδοσης και των επαγγελμάτων τέχνης”, στο πλαίσιο του 6ου Διαπανεπιστημιακού Σεμιναρίου Βιώσιμης Ανάπτυξης, Πολιτισμού & Παράδοσης, με αντικείμενο : “Η ανάδειξη της φυσιογνωμίας του τόπου”, SYROS INSTITUTE, σελ. 54-63. [ISBN 978-618-81312-2-4].

Θεοδωρά Γ. (2015) “Οι χρήσεις γης ως έκφραση του αναπτυξιακού προτύπου στον χώρο. Ζητήματα μεθοδολογικής θεώρησης για χωρική ανάπτυξη - ρύθμιση”, 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Πολεοδομίας, Χωροταξίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τ.Μ.Χ.Π.Π.Α. Βόλος, Σεπτέμβριος, 24-27, e-Πρακτικά, [CDFolder: TheodoraG_FP.pdf], Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας [ISBN 978-960-9439-37-4]

Θεοδωρά Γ. Λουκάκης, Π. (2011), “Τάσεις εξέλιξης στο δίκτυο των αστικών κέντρων της Ελλάδας”, ΑΕΙΧΩΡΟΣ, τ. 15 : 102-129 [www.aeihoros.gr/authors/el/articlesbyauthor/25]

Καρύδης Δ.Ν (2006), Τα Επτά Βιβλία της Πολεοδομίας, εκδ. Παπασωτηρίου, Αθήνα.

Καστέλς Μανουέλ (1980) Πόλη και Κοινωνικοί Αγώνες, Αθήνα: Αγώνας (σειρά: Θεωρία)

Κιτσλή, Ρ. (Φεβ. 2004). Η ένταξη του ποδηλάτου στην πόλη. Εφαρμογή σχεδιασμού.

Κοσμάκη, Π. και Δ. Λουκόπουλος (επ.) 1982. Ο ιστός της πόλης, Θεωρίες – Εφαρμογές, Αρχιτεκτονικά Θέματα, αρ. 16.

Καστοριάδης Κορνήλιος (1995/1986) Οι Χώροι του Ανθρώπου. Αθήνα: Ύψιλον

Λάββας Γ.Π., Μαρμαράς Μ. (1994), Θέματα αστικού Σχεδιασμού, ιστορική θεώρηση, σύγχρονη πραγματικότητα, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Ε.Μ.Μ.Ε., Αθήνα.

Λεφέβρ Ανρί (1990/1970) Μηδενισμός και Αμφισβήτηση. Αθήνα: Ύψιλον.

Massey Doreen (1995/1991) “Η Παγκοσμιότητα του Τοπικού” στο Νέα Οικολογία,  12/1995, 56-61

Massey Doreen (2001) Φιλοσοφία και Πολιτικές της Χωρικότητας. Αθήνα: Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ & Παπασωτηρίου.

Μίχα Ε. (2012), Δημόσιος χώρος και “συμμετοχική επικοινωνία”: αναπροσδιορίζοντας κανόνες και όρια στις συλλογικές διεργασίες, στο: Σαμαρτζής Παναγιώτης & Παναγιωτάτου Ελίζα, Συμμετοχική επικοινωνία και τοπική ανάπτυξη. Διαμορφώνοντας προοπτικές ανάπτυξης σε περίοδο κρίσης. Ένα πείραμα στον πρώην Δήμο Αυλώνος Νομού Ευβοίας, ΕΜΠ, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας, Εργαστήριο Μεθοδολογίας και Ρύθμισης του Χώρου, σ. 63-80

Μπελαβίλας Ν., Βαταβάλη Φ., (2009), Οδηγός για το Περιβάλλον - Πράσινο και ελεύθεροι χώροι στην πόλη, WWF Ελλάς, Αθήνα.

Μπίρη, Μ. (Φεβ. 2004). Διερεύνηση των συνθηκών κίνησης των Α.Μ.Ε.Α. στο δρόμο και το πεζοδρόμιο – Περίπτωση μελέτης: Η λεωφόρος Βας. Γεωργίου στο Χαλάνδρι.

Οικονόμου Δ., Σαρηγιάννης Γ., Σερράος Κ. (επιμ.) Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή Αθανάσιο Αραβαντινό, Πόλη και χώρος από τον 20ο στον 21ο αιώνα, Αθήνα, 2004.

Pinol Jean-Luc (2000) Ο κόσμος των πόλεων το 19ο αιώνα. Αθήνα: Πλέθρον

Πολύζος Ι. (1997), Το μέλλον του αστικού περιβάλλοντος. Αίτια υποβάθμισης και αρχές βελτίωσης της ποιότητας ζωής, στο: ΕΜΠ, Τομέας πολεοδομίας και Χωροταξίας, Περιβαλλοντικές επιπτώσεις του σχεδιασμού και της οικιστικής ανάπτυξης, Αθήνα.

Πολυχρονόπουλος Δ., Σερράος Κ. (2001), Πολεοδομικοί μετασχηματισμοί και αλλοιώσεις του φυσικού χώρου από το νέο αεροδρόμιο της Αθήνας. Τάσεις και ευκαιρίες, Αρχιτέκτονες, περιοδικό του ΣΑΔΑΣ – ΠΕΑ, τεύχος 27, Μάρτιος / Απρίλιος 2001, Αθήνα.

Πολυχρονόπουλος, Δ. 2002. Η ένταξη βιοκλιματικών αρχών στον αστικό σχεδιασμό: ο έλεγχος του ηλιασμού και σκιασμού στον αστικό ιστό. ΕΜΠ: Διδακτορική διατριβή.

Σαρηγιάννης Γ. (2000), Αθήνα 1830 – 2000. Εξέλιξη, Πολεοδομία, Μεταφορές, Εκδόσεις Συμμετρία, Αθήνα.

Μέλισσας Δ., Σερράος K. (επιμέλεια) (2017) Οργάνωση Χρήσεων και Δραστηριοτήτων κατά τη διαδικασία του σχεδιασμού του χώρου. Σειρά: Δημοσιεύματα Σπουδαστηρίου Πολεοδομικών Ερευνών του ΕΜΠ - Τεύχος 2. Σάκκουλας, Αθήνα.

Σερράος K. (2013), Ο κυκλοφοριακός εφησυχασμός ως εργαλείο αστικής ανάπλασης, στο: Σ. Τσέτσης (επιμέλεια), «Πράσινες μετακινήσεις στις πόλεις. Πολιτικές για μια βιώσιμη κινητικότητα στα αστικά κέντρα. Μια ευρωπαϊκή θεώρηση». Παπασωτηρίου / Πράσινο Ταμείο.

Σερράος K. (2018), Από την ακμή στην κατάρρευση και εκ νέου προς την αστική αναγέννηση. Αντιθετικές εξελίξεις και αστικές μνήμες από το Detroit των άκρων. Μια ενδιαφέρουσα και για την Ευρώπη πολεοδομική αφήγηση, στο: Σ. Τσέτσης (επιμέλεια), «Μνήμη & Αστικό Φαινόμενο. Πολεοδομικές πολιτικές για την προστασία και ανάδειξη ιστορικών ιστών, μνημείων και τόπων. Ευρωπαϊκή εμπειρία και προοπτικές», Μίλητος.

Σερράος K. (2015), Πολεοδομικός σχεδιασμός στην Ελλάδα σε αλλαγή πλεύσης. Προς μια πολύπλευρη bottom up πορεία; στο: 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Πολεοδομίας, Χωροταξίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Βόλος.

Σερράος K., Μέλισσας Δ. (επιμέλεια) (2017) Αυθαίρετη Δόμηση. Αναζητώντας την στάθμιση μεταξύ πολιτικής, επιστήμης και συνταγματικών επιταγών. Σειρά: Δημοσιεύματα Σπουδαστηρίου Πολεοδομικών Ερευνών του ΕΜΠ - Τεύχος 1. Σάκκουλας, Αθήνα.

Στεφάνου Ι., Χατζοπούλου Α., Νικολαϊδου Σ. (1995), Αστική Ανάπλαση – Πολεοδομία, Δίκαιο, Κοινωνιολογία, ΤΕΕ, Αθήνα.

Φιλιππίδης Δ. (1990), Για την ελληνική πόλη. Μεταπολεμική πορεία και μελλοντικές προοπτικές, Εκδόσεις θεμέλιο, Αθήνα.

Habermas Jügern (1997/1962) Αλλαγή της Δομής της Δημοσιότητας, Αθήνα: Νήσος (αρχική έκδοση ως Strukturwandel der Öffentlichkeit, Darmstadt: Luchterland, 1962)

Χαρκιολάκη, Ε. (Φεβ. 2004). Δενδροφυτεύσεις στον αστικό χώρο και κυκλοφορία.

Χαστάογλου Βίλμα (1982) Κοινωνικές Θεωρίες για τον Αστικό Χώρο. Κριτική ανάλυση. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.

Χριστοφιλόπουλος Δ. (1990), Αστικός και χωροταξικός Σχεδιασμός – προγραμματισμός. Τεχνική διαδικασία ή κοινωνική επιστήμη; Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα.

 

Ξενόγλωσση

Alexander, C. et al. 1977. A pattern language. New York: Oxford University Press.

Anderson, S. 1978. On Streets. Cambridge, Mass: MIT Press.

Arnold, H. 1993. Trees in urban design. New York: Van Nostrand Reinhold.

Asprogerakas V, Greve T., Mpalampnidis D., Serraos K, Xani A. (2015), Athens, a capital in crisis: tracing the socio-spatial impacts, στο: “Cities in Crisis. Reflections on the socio-spatial impacts of the economic crisis and the strategies and approaches applied by Southern European cities”, edited by Jörg Knieling and Frank Othengrafen, Routledge’s book series “Cities and Regions” 2015.

Benhabib Seyla (1998) “Models of Public Space: Hannah Arendt, the Liberal Tradition and Jürgen Habermas”, in Joan Landes (ed), Feminism. the Public and the Private, Oxford: Oxford University Press, pp. 65-99

Broadbent, G.1990. Emerging concepts in urban space design. London: Van Nostrand Reinhold.

Cullingworth J. B. (1994), Alternate planning systems, Journal of the American Planning Association, V. 60, N. 2, 162-172.

Davidoff Leonore (1998) “Regarding some ‘Old Husbands’ Tales’”: Public and Private Feminist History” στο Joan B. Landes (επιμ.) Feminism. The Public and the Private. Oxford University Press.

Frey, H. 1999. Designing the city – towards a more sustainable urban form. London: E & FN Spon.

Golding, Sue (1997/1962) “Α word of warning, in Sue Golding (ed) The eight technologies of otherness, London: Routledge, pp. xi-xiv

Gosling, D. and B. Maitland. 1984. Concepts of Urban Design. London: Academy Editions.

Hall P. and Pfeiffer U. (2000), Urban Future 21. A global agenda for twenty-first century cities, E & FN Spon, London.

Jacobs, A. 1993. Great streets. Cambridge, Mass: MIT Press.

Jakobs Jane (1993/1961) The Death and Life of Great American Cities. New York: Random House

Jess Pat M. & Massey Doreen (ed) (1995) A Place in the World?: Places, cultures and globalization. Oxford: Open University

Krier, Rob. 1991. Urban Space. London: Academy Editions

Lefebvre Henry (1990/1968) Everyday Life in the Modern World. New Brunswick, New Jersey: Transaction Publishers. (μτφ. στα ελληνικά Η καθημερινή ζωή στο σύγχρονο κόσμο (1977) εκδόσεις Ράππα (πρωτ. La vie quotidienne dans le monde moderne, 1968, Paris: Gallimard).

Lefebvre H. (1991/1947) Critique of Everyday Life. London. New York : Verso

Lefebvre, Henry (1991/1974) Τhe Production of Space. Oxford: Blackwell

Lynch, K. 1981. Good City Form. Cambridge, MA: MIT Press.

Massey Doreen (2005) For Space. London: Sage.

Newman, P. and Thornley, A. (1996), Urban Planning in Europe, Routledge, London and New York.

Othengrafen F., Serraos K. (eds.) (2017): Urban Resilience, Climate Change and Adaptation. Coping with Heat Islands in the Dense Urban Area of Athens, Greece, Hannover & Athens (Free download: http://www.arch.ntua.gr/node-resources/854#resource-12860).

Othengrafen F., Serraos K. (eds.) (2018): Urban Resilience, Changing Economy and Social Trends. Coping with socio-economic consequences of the crisis in Athens, Greece, Hannover & Athens (Free download: http://resilient-cities.eu/en/publications/).

Rossi. A. 1991. Η αρχιτεκτονική της πόλης. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Serraos K., Greve Th. (eds.) (2016) Metropolitan Interventions Athens 2012. Exchange of European experiences. Propompos, Athens (Free download: http://www.propobos.gr/books/112).

Serraos K., Asprogerakas V (2019): Typologies of Bottom-Up Planning in Southern Europe: The Case of Greek Urbanism During the Economic Crisis, στο: Mahyar Arefi & Conrad Kickert (editors), «The Palgrave Handbook of Bottom-up Urbanism», Palgave Macmillan.

Soja Edward W. (1999) “Thirdspace: Expanding the Scope of the Geographical Imagination” in Doreen Massey, John Allen, Philip Sarre (1999) Human Geography Today. Oxford: Blackwell, σελ. 260-278

Zion, R. 1968. Trees for Architecture and Landscape. New York: Reinhold Book Corp.

Young Iris Marion (1998) “Impartiality and the Civic Public: Some Implications of Feminist Critiques of Moral and Political Theory” στο J. Landes (επιμ.), Feminism: The Public and the Private. Oxford: Oxford University Press.

Mέθοδοι αξιολόγησης

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

Η τελική αξιολόγηση θα προκύψει κατά 50% από την άσκηση (όπου θα συνεκτιμηθούν, το τεύχος που θα παραδοθεί, η συμμετοχή στα φροντιστήρια και οι ενδιάμεσες παραδόσεις) και κατά 50% από το γραπτό διαγώνισμα στο τέλος του εξαμήνου (το οποίο θα στηρίζεται στις διαλέξεις / παρουσιάσεις, αλλά και στα ζητήματα που θα έχουν αναπτυχθεί και συζητηθεί με τις σπουδαστικές ομάδες κατά τη διάρκεια των διορθώσεων της άσκησης). Για τη διαμόρφωση του τελικού βαθμού απαιτείται τουλάχιστον ο βαθμός 5 (πέντε), τόσο στην άσκηση όσο και στο γραπτό διαγώνισμα.

Βασικά κριτήρια για την αξιολόγηση των εργασιών είναι τα ακόλουθα:

  • πληρότητα υλικού στις διάφορες κλίμακες προσέγγισης που θα προταθούν,
  • διάρθρωση, τρόπος οργάνωσης, και ειδικότερα, συνοχή, εσωτερική συγκρότηση και σαφήνεια των συνθετικών και λοιπών διατυπώσεων της εργασίας,
  • προβληματισμός των σπουδαστών γύρω από πιθανές εναλλακτικές προτάσεις και σκέψεις και ειδικότερα η διατύπωση εναλλακτικών προτάσεων,
  • συστηματική αξιολόγηση των παραπάνω εναλλακτικών προτάσεων, μέσα από τη διατύπωση εύστοχων παρατηρήσεων και προσωπικών απόψεων, σχετικά με τα αντίστοιχα ενδεχόμενα αποτελέσματα,
  • επάρκεια τεκμηρίωσης των διαφόρων προτάσεων,
  • γενικότερη ποιότητα και παρουσίαση της εργασίας.

Κατά τη διάρκεια του μαθήματος θα διανέμονται στους φοιτητές οδηγίες και κατευθύνσεις για τη συνέχιση της επεξεργασίας της άσκησης, οι οποίες είναι καθοριστικές για την πορεία του μαθήματος. Το πλήρες υλικό του μαθήματος θα αναρτάται στην ιστοσελίδα του μαθήματος. Στην ίδια ιστοσελίδα είναι επίσης αναρτημένο γενικότερου ενδιαφέροντος εκπαιδευτικό υλικό, όπως επίσης και παλαιότερες σπουδαστικές εργασίες.

Διδάσκοντες

Διδακτική ομάδα:

Π. Θεοδωρά, Ε. Κλαμπατσέα, Σ. Λυκογιάννη, Ε. Μίχα, Κ. Σερράος (συντονιστής) Ε. Τσίγκας (ΕΔΙΠ).

Προσκεκλημένοι:

Κ. Αναγνωστόπουλος, Η. Καρύδη, A. Κουδούνη, Ν. Μπελαβίλας, Μ. Παπαιωάννου.

Άσκηση

ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

Η άσκηση εκπονείται από ομάδες σπουδαστών 2-3 ατόμων, καταρχήν όπως αυτές είχαν δημιουργηθεί για τις ανάγκες του μαθήματος «Πολεοδομία και Χωρικός Σχεδιασμός 1: περιβάλλον και ανάλυση του αστικού χώρου», και χρησιμοποιεί ως μελέτη περίπτωσης, την ίδια με αυτή που εξετάστηκε στο πλαίσιο του μαθήματος «Πολεοδομία και Χωρικός Σχεδιασμός 1» κατά το χειμερινό εξάμηνο 2018-19, δηλαδή την Πειραϊκή Χερσόνησο.

Στο χειμερινό εξάμηνο 2018-19, δόθηκε βαρύτητα στην αναλυτική προσέγγιση της οργάνωσης του χώρου, μέσα από μια συστηματική παρατήρηση και καταγραφή των πολεοδομικών και κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών της περιοχής μελέτης και την σύνταξη σχετικής τεκμηριωμένης έκθεσης. Στο τρέχον εαρινό εξάμηνο, βασικό στόχο της άσκησης αποτελεί η διαμόρφωση μιας συγκροτημένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση των ευρύτερων πολεοδομικών προβλημάτων της περιοχής μελέτης, λαμβανομένων υπόψη των κοινωνικοοικονομικών δομών και των ιδιαίτερων περιβαλλοντικών δεδομένων της. Τελική κατάληξη αυτής της διαδικασίας αποτελεί ο σχεδιασμός παρεμβάσεων, ώστε η περιοχή μελέτης να ανταποκριθεί καλύτερα στη σημερινή δυναμική και τους ευρύτερους σχεδιασμούς για την μητροπολιτική Αθήνα, να επιτευχθεί λειτουργική, περιβαλλοντική και αισθητική αναβάθμισή της, να αντιμετωπιστούν κρίσιμα προβλήματα, όπως επίσης και να αναδειχθούν τα ιδιαίτερα πολεοδομικά, κοινωνικο-οικονομικά, φυσικά και ιστορικά χαρακτηριστικά της.

Πιο συγκεκριμένα, η επεξεργασία της άσκησης οργανώνεται ως εξής:

Σε μία πρώτη φάση, οι σπουδαστές, αξιοποιώντας τη δουλειά που έχουν κάνει στο χειμερινό εξάμηνο (Πολεοδομία και Χωρικός Σχεδιασμός 1), συστηματοποιούν την αξιολόγηση της περιοχής μελέτης, εντοπίζοντας προβλήματα, δυνατότητες, απειλές και ευκαιρίες (ανάλυση SWOT).

Σε μία δεύτερη φάση, οι σπουδαστές με βάση το αποτέλεσμα της αξιολογικής τους εργασίας της παραπάνω φάσης, καθώς επίσης και αξιοποιώντας τη συστηματική αναλυτική / καταγραφική δουλειά που έχει προηγηθεί από τις σπουδαστικές ομάδες στο πλαίσιο του μαθήματος «Πολεοδομία και Χωρικός Σχεδιασμός 1», εντοπίζουν το ενδιαφέρον τους σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης, για την οποία και τους ζητείται να διατυπώσουν σκέψεις σε επίπεδο πολεοδομικής πολιτικής, καθώς επίσης και κατευθύνσεις και σχεδιαστικές προτάσεις σε επίπεδο παρεμβάσεων πολεοδομικής κλίμακας.

Σε μια τρίτη φάση, οι σπουδαστές επικεντρώνονται στη μελέτη επιμέρους τμημάτων της όλης περιοχής, ή επιμέρους ζητημάτων / τομέων, σε συνεννόηση με τους διδάσκοντες των φροντιστηρίων τους. Σε αυτό το στάδιο ζητείται από τους σπουδαστές η επεξεργασία λεπτομερέστερων σκέψεων και προτάσεων για κρίσιμες πολεοδομικές παραμέτρους που μπορεί να αφορούν, μεταξύ άλλων, τη χρήση του χώρου, τον οικοδομικό πλούτο, τους όρους δόμησης, τους δημόσιους χώρους, την κυκλοφορία, το περιβάλλον, την εικόνα της πόλης, κλπ.

Ημερολόγιο Μαθήματος

1ο  21.2

Γνωριμία διδασκόντων-διδασκομένων και σύντομη παρουσίαση μαθήματος.
Κ. Σερράος: Εισαγωγή στο μάθημα και στην άσκηση.
Θεωρία Δ1. Ν. Μπελαβίλας: Το αστικό φαινόμενο στον 21ο αιώνα.

Οργάνωση σπουδαστικών ομάδων

2ο  28.2

Θεωρία Δ2. Κ. Αναγνωστόπουλος: Αστικές μεταφορές και βιώσιμη κινητικότητα. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές: ο ειδικότερος ρόλος του civinet.
Άσκηση Δ3. Κ. Σερράος: Αξιολόγηση της περιοχής μελέτης. Το εργαλείο της ανάλυσης SWOT.

3ο  7.3

Θεωρία Δ4. Κ. Σερράος: Ο δημόσιος χώρος ως σημαντική παράμετρος ανασχεδιασμού της πόλης.
Άσκηση. Αξιολόγηση της περιοχής μελέτης. Το εργαλείο της ανάλυσης SWOT.

4ο  14.3

1η Ενδιάμεση υποχρεωτική παρουσίαση / 1ο παραδοτέο

5ο

18.3 έως 22.3: παρουσιάσεις Διπλωματικών Εργασιών Σχολής Αρχιτεκτόνων

6ο  28.3

Θεωρία Δ5. Ν. Μπελαβίλας: Η πολιτική των αναπλάσεων για την Αθήνα και τον Πειραιά. Σύγχρονοι στόχοι και προτεραιότητες.
Άσκηση. Η διαμόρφωση μιας συνολικής στρατηγικής παρέμβασης.

7ο  4.4

Θεωρία Δ6. Μ. Παπαϊωάννου: Η ειδικότερη θεώρηση του περιβάλλοντος και του πρασίνου στον αστικό χώρο.
Άσκηση. Συγκρότηση εναλλακτικών προτάσεων ανά τομέα παρέμβασης.

8ο  11.4

Θεωρία Δ7. Ε. Μίχα: Τα πολλαπλά περιεχόμενα του δημόσιου χώρου.
Άσκηση. Συγκρότηση προτάσεων και σεναρίων.

9ο  18.4

Θεωρία Δ8. Π. Θεοδωρά: Η επάνοδος της δημιουργικής επιχειρηματικότητας σε κέντρα ιστορικών πόλεων. Μια διαφορετική πρόταση αστικής αναγέννησης.
Άσκηση. Διαμόρφωση πολεοδομικών σεναρίων.

20.4 έως 5.5 Διακοπές Πάσχα

10ο  9.5

2η Ενδιάμεση υποχρεωτική παρουσίαση / 2ο παραδοτέο

11ο  16.5

Θεωρία Δ9: Α. Κουδούνη: Ο ρόλος του θεσμικού πλαισίου και της δημόσιας διοίκησης στη διαδικασία του πολεοδομικού σχεδιασμού.
Άσκηση Δ10. Ηώ Καρύδη: Παρεμβάσεις αστικού σχεδιασμού: Η περίπτωση του ανασχεδιασμού της περιοχής πρώην Λιπασμάτων Δραπετσώνας.

12ο  23.5

Θεωρία Δ11. Κ. Σερράος: Η συμμετοχή του κοινού κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων στον αστικό χώρο.
Άσκηση. Συγκρότηση προτάσεων και σεναρίων σε εξειδικευμένους τομείς / περιοχές.

13ο  30.5

3η Ενδιάμεση υποχρεωτική παρουσίαση / 3ο παραδοτέο


 
Συγχρηματοδότηση
από την Ε.Ε.